Kayısı çekirdeği kanserin çaresi mi?

Yukarda gördüğünüz ekran görüntüleri iddianın yer aldığı sosyal medya paylaşımlarından alınmıştır.

Kirazdan karahindibaya, tahinden çörek otuna kadar pek çok gıdaya “kansersavar” özelliği atfediliyor. 

Duymuş olabilecekleriniz

Bu iddialar arasında kayısı çekirdeği de özellikle son yıllarda öne çıkıyor; içeriğinde yer alan bazı maddelerin kanser hücrelerini yok edebileceği öne sürülüyor.

Birçok insan, bu iddialara inanmak istiyor çünkü kanser, çaresizlik ve korku duygusuyla baş başa bırakan bir hastalık. Alternatif bir umut ışığı, doğal bir çözüm fikri çok cazip geliyor. Hatta bu umut, bazen bilimsel kanıtlara kulak tıkamamıza bile sebep olabiliyor. 

Peki kayısı çekirdeği tüketmek, kansere gerçekten çare olabilir mi? Bilim ne diyor?

Kayısı çekirdeği kanser tedavisinde etkisiz

Kayısı çekirdeğinin kansere iyi geldiği iddiasının bilimsel bir dayanağı yok. Bu iddianın temelinde, çekirdekte bulunan amigdalin adlı doğal bir madde var. Amigdalin, vücutta parçalandığında laetrile adı verilen bir kimyasala dönüşüyor. Bazı kaynaklar buna “B17 vitamini” de diyor ama bu, aslında gerçek bir vitamin değil. 

Laboratuvar ortamında yapılan bazı deneylerde, amigdalinin kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatabildiği görülse de bu çalışmalar genellikle laboratuvar ortamında ya da hayvanlar üzerinde yapılıyor; insanlar için geçerli sonuçlar vermiyor. Ayrıca bu deneylerde kullanılan madde miktarları, insanların güvenle tüketebileceğinden çok daha yüksek.

İnsanlar üzerinde yapılan en kapsamlı araştırmalardan biri, 1982’de Amerika’da 178 kanser hastasıyla yapıldı. Bu çalışmada hastalara laetrile verildi ama ne tümör küçüldü, ne de hastaların yaşam kalitesi arttı. 

Ayrıca, bu konuda yapılmış birçok çalışmayı değerlendiren klinik araştırma ve sistematik incelemeler, kayısı çekirdeğinin veya laetrile’in kanser tedavisinde işe yaradığını gösteren güvenilir bir çalışma ya da hasta verisi bulunmadığını söylüyor. 

Kısacası, bazı laboratuvar deneyleri umut verici olsa da bu deneyler gerçek hayatta aynı sonucu vermedi ve insanlarda işe yaradığını gösteren bilimsel kanıtlara ulaşılamadı. Çünkü  bir maddenin laboratuvardaki bir kapta kanser hücrelerini yok etmesi, hayvan çalışmalarında veya klinik deneylerde test edildiğinde de işe yarayacağı anlamına gelmez.

Nitekim Cancer Council gibi kanser araştırmaları yürüten birçok kurum, bugün kayısı çekirdeğinin kansere karşı etkisiz olduğunu söylüyor.

Faydadan öte zarar: Siyanür zehirlenmesine dikkat

Kayısı çekirdeğinin kansere karşı kanıtlanmış bir faydası olmamasının yanında, aslında bilinçsizce tüketmek çok tehlikeli olabilir.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), günde sadece üç küçük kayısı çekirdeği tüketmenin bile yetişkin bir birey için tehlikeli olabileceğini söylüyor. Bilinçsizce kayısı çekirdeği tüketiminin yarattığı en ciddi risk, çekirdeğin içerdiği amigdalin maddesinin vücutta siyanüre dönüşmesi ihtimali. Amigdalin, sindirim sırasında özellikle bağırsak enzimleriyle parçalanarak hidrojen siyanür üretiyor. Bu da baş dönmesi, mide bulantısı, baş ağrısı, solunum güçlüğü gibi zehirlenme belirtilerine ve yüksek dozda alındığında ölüme yol açabilir.

BMJ Case Reports dergisinde yayınlanan araştırmaya göre 67 yaşındaki Avustralyalı bir hasta, takviye olarak tükettiği kayısı çekirdeği özü yüzünden siyanür zehirlenmesi geçirdi. Hasta, prostat kanseri geçmişine sahipti ve kayısı çekirdeği özünü kanserin tekrarlamaması için kullanıyordu.

Hem takviye hem de ev yapımı özütler yoluyla kayısı çekirdeği tüketen adam, her gün yaklaşık 17,32 miligram siyanür alıyordu; bu, kandaki siyanürü kabul edilebilir seviyelerin yaklaşık 25 kat üzerine çıkarmaya yetiyordu. Araştırmacılar bu vakanın, takviye edici gıdaların sürekli kullanımının nasıl ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterdiğini vurguladı.

Neden besinlere “kansersavar” etiketi atfetmek tehlikeli? 

Kanser, korku uyandıran bir hastalık. Bu yüzden birçok insanın kanser riskini azaltmanın alternatif yollarını araması pek de şaşırtıcı değil. Umut vaat eden, dikkat çekici manşetler ve kısa, çarpıcı ifadeler okurları kolayca cezbediyor. Bazı yiyecekler “kansere karşı mucizevi etkileri olan süper besinler” gibi tanıtılıyor; hatta bazen kanseri “önlediği” ya da “iyileştirdiği” iddia ediliyor.

Sağlıklı ve dengeli beslenmenin, kanser riskini azaltmaya yardımcı olabileceği biliniyor. Bu yalnızca kansere yakalanmamak için değil, sağlıklı bir hayat sürmek için de önemli. Ancak İngiltere Kanser Enstitüsü, hiçbir besinin tek başına kanseri önlemediğini söylüyor. Bazı besin grupları sağlıklı bir bedene sahip olmada destekleyici olabilir, fakat kanserden korunma veya tedavide tek başına yeterli değiller.