Bilim ne diyor: Alüminyum içeren roll-onlar meme kanseriyle ilişkili mi?

Bir kozmetik mağazasında roll-on seçerken nelere dikkat edersiniz? Kokusu, fiyatı, belki ambalajı… Ben içeriğinde alüminyum olup olmadığına mutlaka bakarım.

Çünkü alüminyum içeren roll-onlar, uzun yıllardır ciddi bir iddia ile aklımda yer ediyor: İddiaya göre, alüminyum içeren roll-on kullanımı meme kanseri ile doğrudan ilişkili. Hatta, birçok kadının meme kanseri olmasının ardında bu ter önleyiciler var.

Haliyle, bu ezber bilgiyle elim ambalajın üzerinde “alimünyum içermez” yazanlara gider hep.

Peki, meme kanserinin ardındaki “günah keçisi” gerçekten de alüminyum içeren ter önleyiciler olabilir mi? 

Bilim, alüminyumlu roll-onlar ile meme kanseri arasında kanıtlanmış bir ilişki bulamadı

Terlemeyi önleyen ürünlerde genellikle alüminyum bazlı maddeler kullanılıyor. Bu maddeler, ter kanallarını geçici olarak tıkayıp, terlemeyi azaltıyor.

Bazı hayvan ve laboratuvar araştırmaları, bu ürünler koltuk altına sıkça sürüldüğü için alüminyumun cilt yoluyla emilip östrojen gibi davranabileceğini öne sürüyor. Östrojen, bazı meme kanseri türlerinin büyümesini tetikleyebiliyor. Bu yüzden bazı bilim insanları, alüminyumun meme kanseri riskini artırabileceğini düşünüyor.

Fakat Amerikan Kanser Derneği’ne göre, alüminyumun cilt yoluyla ne kadar emildiği henüz net değil. Koltuk altına uygulanan alüminyum içeren ter önleyicilerle yapılan bir çalışmada, alüminyumun sadece çok küçük bir kısmının (yüzde 0,012 mg) emildiği görüldü.  Emilim sonucundaki miktar ise yaklaşık 4 mikrogram (μg).

Bu miktar, bir kişinin gıdadan aldığı alüminyumdan çok daha az. Zira, Amerikalı ortalama bir yetişkin her gün yalnızca gıda yoluyla yaklaşık 7–9 mg alüminyum alıyor. 

Ayrıca bu iddiayı kanıtlayan net bir bilimsel araştırma yok. 

Aksine, 2014’te yapılan bir sistematik derleme çalışması alüminyum içeren roll-onların meme kanseri riskini artırdığına dair açık bir kanıt bulunmadığını gösteriyor. Benzer şekilde,  2021’de meme kanseri tanısı olan 384 kanser hastası ve 384 kanser tanısı olmayan kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, alüminyum içeren ter önleyicilerin kullanımı ile meme kanseri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna varıldı.

Ulusal Kanser Enstitüsü de bugüne kadar hiçbir çalışmanın, alüminyumun meme kanseri risklerini artırabilecek önemli bir olumsuz etkisini doğrulamadığını söylüyor.

Alüminyumun meme dokusunda birikmesi kanser yaptığı anlamına gelmez

Bazı çalışmalarda meme dokusunda alüminyum bileşikleri izlerine rastlanması, alüminyumun kansere neden olduğu anlamına gelmiyor. Vücut birçok maddeyi depolayabilir; bu mutlak risk göstergesi değil. 

Nitekim, 2023’te 176 meme kanseri hastasından alınan örneklerle yapılan bir araştırmada tümörün iç kısmı, çevresi ve sağlıklı meme dokularındaki alüminyum miktarı ölçüldü ve bu bölgeler arasında belirgin bir fark bulunmadı. Yani meme dokusunda alüminyum bulunması, kanserin nedeni olduğu anlamına gelmiyor.

Kısacası meme kanseri ve alüminyum maruziyetiyle ilgili alınan veriler neden-sonuç bağlantısı kurmaya uygun değil. 

Şu ana kadar yapılan araştırmalar, bu ürünlerin kansere yol açtığını kanıtlamış değil. Yine de bazı uzmanlar, özellikle tıraş sonrası tahriş olmuş ciltte alüminyumun daha fazla emilebileceğini ve uzun vadeli etkileriyle ilgili soru işaretleri olduğunu söyleyerek temkinli olunmasını öneriyor. Ama yine de bu, “alüminyum içeren ter önleyiciler meme kanserine yol açar” demek değil.

Risk faktörleri arasında alüminyum maruziyeti yer almıyor

Meme kanserinin kesin bir nedeni yok. Ancak güvenilir sağlık otoriteleri, bazı önemli risk faktörlerine dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre meme kanserinin en belirgin risk faktörleri arasında ileri yaş, genetik yatkınlık, hormonal faktörler ve yaşam tarzı (örneğin aşırı alkol kullanımı ve obezite) yer alıyor. Alüminyum içeren herhangi bir ürün, bu risk faktörleri arasında sayılmıyor.

Meme kanseri, lenf bezlerinde değil; memede başlıyor

Bilimsel araştırmaların yanı sıra, meme kanserinin yapısı gereği de bu mümkün değil. Çünkü hem Dünya Sağlık Örgütü hem de Cancer Council, meme kanserinin memede başlayıp koltuk altına yakın olan lenf bezlerine yayıldığını, yani tam tersi şekilde lenf bezlerinden bir yayılımın mümkün olmadığını söylüyor. 

Tercihlerinizi panikle değil; doğru bilgiyle yapın

Bu iddia yanlış çünkü alüminyum içeren roll-onların meme kanserine yol açtığını gösteren güvenilir bir bilimsel kanıt yok. Bu iddia, sanki kanıtlanmış bir gerçekmiş gibi anlatılıyor, yani “yanıltıcı kesinlik” ve “seçici kanıt” gibi manipülasyon türlerine örnek. Bu da bilimsel gerçekleri hiçe sayıyor ve kafa karışıklığı yaratıyor. 

Öte yandan, “doğal”, “temiz içerikli” ya da “zararsız” gibi ifadelerle ürünlerini pazarlayan bazı markalar, bu korkuyu ticari kazanca çevirmeye çalışıyor; bu da “gizli çıkar” örneği. Korkuya dayalı bu tarz içerikler, hastalarda suçluluk yaratabilir.

Alüminyum içermeyen bir ürünü tercih etmek tamamen kişisel bir karar. Önemli olan, bu kararı yanlış bilgilerin yol açtığı korku ve panikle değil, doğru ve güvenilir bilgiyle vermek. Sağlığımızı korumanın en iyi yolu, kulaktan dolma iddiaların peşinden gitmek değil; bilimden ve şeffaflıktan yana olmak.