Microsoft: İnsanlar yapay zekayı en çok sağlıkla ilgili konuları danışmak için kullanıyor

Microsoft Copilot yapay zeka aracının nasıl kullanıldığına yönelik kapsamlı analizini açıkladı. 2025 yılındaki kullanımları inceleyen ve 37,5 milyon konuşmadan oluşan bir örneklemi dahil eden araştırmada yapay zekanın en çok kullanılma nedenleri arasında sağlıkla ilgili konular birinci sırada yer aldı. İnsanlar sağlıkla ilgili konularda anlık ve ulaşılabilir olması nedeniyle özellikle mobil cihazlarından erişim sağlayarak yapay zekaya ulaşıyorlar. 

Daha önce yapay zeka, sağlık ve internet kullanım eğilimleri kesişiminde özetlediğimiz Digital 2026 raporu da dünya çapında aynı eğilimi ortaya koyuyordu: “Üretken Yapay Zeka (GenAI) araçları ve Büyük Dil Modelleri (LLM) için en popüler kullanıcı aktiviteleri incelendiğinde ilk sırada terapi ve arkadaşlık hizmetlerinden faydalanma var. Daha sağlıklı yaşama yönelik çözümler üretme de sık kullanılan aktiviteler arasında yer alıyor (10.sırada).” 

Türkiye’de de yapay zekanın sağlık alanında kullanımı çok yaygın. Hatta o kadar yaygın ki bu konuyu açıklamak üzere kimi haberlerde artık “Dr. Yapay Zeka” takma adı kullanılıyor. 

Yapay zekanın gündelik hayatta kullanımları arasında sağlık ilk sırada gelen başlıklardan birisi. Peki ya kanser hastaları?

Yapay zekanın kanser alanında kullanımı genişliyor ve zenginleşiyor. Klinikte araştırma geliştirme aşamalarından teşhise, ilaç güvenliğinden hasta uyum süreçlerine kadar sağlık hizmetlerinin her aşamasında oldukça geniş bir alanda yapay zekadan faydalanılıyor. 

Fakat kanser hastalarının yapay zeka kullanım örüntülerine yönelik çalışmalar oldukça az. Her ne kadar farklı yapay zeka araçları güvenilirlik ve doğru bilgi verme açısından testlere tabi tutuluyorsa da hastaların yapay zekayı nasıl kullandığına yönelik çalışmalar henüz yolun başında. 

Kanser hastaları yapay zeka konusunda temkinli

666 kanser hastası ile yapılan bir araştırmaya göre hastaların çoğu (%98) yapay zekadan haberdar olmalarına rağmen %31’i yapay zekayı başkalarına açıklayabilecek kadar kendilerine güvendiklerini belirtti. Hastaların %26’sı geçmişte yapay zeka kullandığını %5’i ise sağlık bilgileri veya tıbbi tavsiye için yapay zeka kullandığını söyledi.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Anabilim Dalı polikliniğinde 508 kanser hastası ve bakıcıları ile yapılan bir çalışmada ise hastaların çevrimiçi sordukları sorular listelendi ve sorular yapay zekaya (ChatGPT’ye) yönlendirildi. Yapay zekanın verdiği cevaplar kalite ve okunabilirlik açısından değerlendirildi. Hastalar dünya çapında en yaygın olan dört kanser türü (kolorektal kanser, meme kanseri, akciğer kanseri ve prostat kanseri) dikkate alınarak seçildi. 

Hastaların ve bakım verenlerin çevrimiçi olarak en sık sorduğu sorular kanser türlerine göre şu şekilde: 

• “Meme kanseri nereye yayılır ve metastaz yapar?”
• “Akciğer kanseri nasıl evrelenir, kategorize edilir ve evre ve türüne bağlı olarak prognozu nasıldır?”
• “Prostat kanserinin evreleri nelerdir ve evreye bağlı olarak nasıl tedavi edilir?”
• ”Adjuvan kemoterapi nedir ve faydaları nelerdir?”

Çalışma, yapay zekanın veri setinin eski olabileceğinden, kanserli hastaların tedavi sürecindeki farklı denemelerine yönelik sorularına yeterli cevaplar veremeyeceğinden ve vermiş olduğu cevapların anlaşılabilirlik seviyesinin beklenilenin üzerinde (anlaşılması daha zor) olduğundan bahsediyor. Her ne kadar sağlık profesyonelleri tarafından kanserli hastalara ayrılan sürenin yetersiz olması nedeniyle yapay zekanın bu bilgi açığını doldurmaya yönelik iyi bir aday olduğu vurgulansa da sonuçlar henüz bunun için erken olduğu yönünde.

Hastaların yapay zeka kullanımında en çok korktuğu şeyler

Hastalar tedavi süreçlerinde yapay zekayı değil doktorları tercih ediyor. Teşhis koyma, tedaviyi devam ettirme ve sorularına cevap alabilme konusunda doktorlarla konuşmak istiyor ve yapay zekaya dair şüpheleri var. 2022 yılında Yale Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada hastalar sağlık hizmetlerinde yapay zekanın “Yanlış teşhis, gizlilik ihlalleri, doktorla daha az zaman geçirme ve artan maliyetler” başlıklarında zarar vereceğini düşünüyor. 

Türkiye’de Ankara Üniversitesi hastanesinde 363 kanser hastası ile gerçekleştirilen bir diğer çalışmanın sonuçlarında ise hastaların 2022 yılında Yale Üniversitesi’nde yapılan araştırma sonuçlarıyla benzer kaygılar taşıdığı görüldü. Hastalar yapay zekanın sağlık hizmetlerini bir dereceye kadar (%32) veya önemli ölçüde (%18.7) iyileştireceğine inanmakla birlikte yapay zekanın yanlış teşhis koymasından (%31.1), sağlık hizmetlerinin maliyetlerini artırmasından (%27.5) ve verilerinin gizliliğinin korunmamasından (%19.6) endişe duyduklarını belirttiler.  

Kanser hastalarının yapay zeka kullanımlarına yönelik çalışmalar oldukça sınırlı

Kanser hastalarının bulgularını görüntüleme, yorumlama, teşhis etme ve tedavi sürecini iyileştirmeye yönelik başlıklarda yapay zekanın rolü konusunda geniş bir külliyat şimdiden oluştu. Ayrıca yapay zekanın verdiği bilgilerin güvenilirliği ve anlaşılabilirliğine yönelik sağlık profesyonellerinin liderlik ettiği test çalışmaları da oldukça yaygınlaşmış durumda. Bilgilerin doğru, nitelikli ve anlaşılabilir olmasına yönelik çalışmalar inanılmaz bir hızda devam ediyor. 

Fakat diğer sağlık hizmetlerinde olduğu gibi bütün bu gelişmeler bizi temel sorulara ve en başa götürmekten alıkoyamıyor: sağlık hizmetlerine erişim (tedaviye erişim) ve uygulama. Toplumda kimler yapay zekaya erişebiliyor, hangi yapay zeka platformlarını hangi araçlardan ne sıklıkta kullanıyor, yapay zekadan edindikleri bilgilere güveniyor mu, bilgileri anlayabiliyor mu, bilgileri teyitleyebiliyor mu, tedavi süreçlerinde kullanabiliyorlar mı, bilgileri nasıl kullanıyorlar, yapay zeka ile iletişimi nasıl devam ettiriyor, bütün bunların sonucunda tedavi uyum süreci nasıl etkileniyor ve sonuç olarak iyileşebiliyor mu? Çalışmaların bu sorular başta olmak üzere hastaların yapay zeka kullanım davranışları etrafında daha fazla derinleşmesi gerekiyor.