Mide kanserinde büyük düşüş: Japonya’nın 40 yıllık dönüşümü

Bir zamanlar Japonya, mide kanserinin çok yaygın ve ölüm oranın ciddi seviyelerde olduğu ülkelerdendi. Aslında çok da uzak değil, 1980’li yıllarda mide kanserine bağlı ölüm oranı yaklaşık yüzde 48 iken, bugün bu oran yüzde 13’e kadar geriledi. Dile kolay, yüzde 70’lik bir düşüş… Yapılan son araştırmalar da mide kanseri hastalarının beklenen yaşam sürelerinin sürekli olarak iyileşme gösterdiğini ortaya koyuyor.

Peki bu nasıl oldu derseniz, maharet ne bitkisel ürünlerde; ne de alternatif tedavilerde. Cevap, kapsayıcı ve ulaşılabilir sağlık sisteminde saklı.

Mide kanseri nedir?

Mide, ya da gastrik kanseri, mide mukozasında kötü huylu tümörlerin gelişmesiyle oluşan bir kanser türü. Kronik Helicobacter pylori enfeksiyonu, mide kanserlerinin başlıca nedeni olarak görülüyor.

Risk faktörleri arasında genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel etkenler, beslenme şekli, bazı enfekisyonlar, tütün ve alkol kullanımı ile aşırı kilo yer alıyor. Ayrıca mide kanserinin erkeklerde ve 50 yaş ve üzeri kişilerde daha sık görüldüğü biliniyor. Yaygın belirtiler arasında ani kilo kaybı, yutma güçlüğü ve karın ağrısı yer alsa da hastalığın seyri ve kanserin midenin neresinde başladığına göre değişebiliyor.

Bugün mide kanseri, dünya genelinde en sık görülen beşinci kanser türü. Türkiye’de ise erkeklerde en sık görülen beşinci, kadınlarda en sık görülen altıncı kanser türü olarak yer alıyor.

Japonya’da mide kanseri kaynaklı ölüm oranı nasıl düştü?

Helicobacter pylori enfeksiyonu, mide kanserlerinin başlıca nedenlerinden.

İyi haber şu: Helicobacter pylori enfeksiyonu, antibiyotikler ve proton pompa inhibitörleri ile tedavi edilerek büyük oranda önlenebilir. Bunun için bu enfeksiyonu erken tespit etmek ve müdahale etmek elzem. İşte Japonya’nın yaptığı da tam olarak bu.

• Kanser tarama sistemleri yaygınlaştırıldı
  
  Mide kanseri Japonya’da çok yaygın, çünkü Asya nüfusun yaklaşık yüzde 80’inin Helicobacter pylori bakterisini taşıdığı tahmin ediliyor. Ama bu hastalığın önlenebilir olduğunu bilen uzmanlar ülke genelinde tarama sistemlerini yaygınlaştırmaya devam ediyor. Böylece binlerce kişide erken tanı sayesinde enfeksiyon kontrol altına alınabiliyor. Taramalarda, düzenli endoskopiler yanında, mide kanserinin başlıca sebebi Helicobacter pylori için özel tarama ve tedavi modelleri uygulanıyor.
  
  Kanser erken tespit edilince tedaviler daha mümkün oluyor, hastaların hayatta kalma süresi uzuyor.
  
• Kapsayıcı sağlık sistemi kilit rol oynuyor
  
  Erken tanı ve tedaviyi mümkün kılan, Japonya’daki kapsayıcı sağlık sistemi. 2013’te hem Helicobacter pylori tedavisi hem de mide kanseri tanı ve tarama programlarının ulusal sağlık sistemi kapsamına alınması, ülke çapında geniş erişim sağladı. Sağlık hizmetlerine ekonomik engel olmadan ulaşabilmek, sadece belli bir kesimin değil, toplumun her kesiminin kanserde erken teşhis ve tedavi fırsatından yararlanmasına imkan tanıyor. Bu da sistematik bir halk sağlığı başarısının parçası.
  
  Nitekim 2020’de Japonya Kanser Önleme Merkezi biriminin başkanı Haruo Mikami, Japonya’daki sağkalım oranındaki bu iyileşmenin sebebinin yeni tedavilerin geliştirilmiş olması değil, mevcut tedavilerin ülke çapında daha ulaşılabilir hale gelmesi olduğunu vurguladı. Japonya bu konuda iyi bir örnek olsa da, tedavi ve tarama programlarına ekonomik erişilebilirliğin sağlanmasında hala birçok eksiğin olduğu da ekleniyor.
  

Beslenme ve hijyen alışkanlıkları değişti
Gıda güvenliği ve hijyen standartlarının yükselmesi, temiz suya ve soğutma sistemlerine erişimin artması da vakaların azalmasında büyük rol oynadı.

Yanı sıra, eskiden Japon mutfağında çok yaygın olan tuzlu ve koruyucu gıdalar, zamanla yerini daha taze sebze meyve ve daha düşük tuzlu yiyeceklere bırakmaya başladı. Bu da toplum seviyesinde risk profilinin zaman içinde azalmasını sağlıyor. Böylece sadece bugün değil, gelecekteki kuşaklarda da mide kanseriyle ilişkili ölüm oranlarının daha düşük olması bekleniyor.

Türkiye’de durum ne?

2025 tarihli bir araştırmaya göre Türkiye, mide kanserinde yüksek vaka beklentisi olan ülkeler arasında yer alıyor. Yani önlem alınmazsa, mide kanseri gelecekte daha ciddi boyutlarda bir sağlık soruna dönüşebilir. Araştırmacılar, mide kanseri önleme stratejilerinin önceliklendirilmesinin önemli olduğuna işaret ediyor.

Türkiye’de mide kanseri, tarama programına dahil değil; yalnızca meme, bağırsak ve rahim ağzı kanserleri için tarama yapılıyor. Mide kanserinin de tarama programına dahil edilmesi tavsiye ediliyor.

Henüz Japonya’da mide kanserinin kontrol altına alındığını söylemek için erken olsa da, yıllar içerisinde mide kanseri kaynaklı ölümlerin azalması önemli bir başarı olduğunu söylemek gerek. Bu bize şunu gösteriyor: Mide kanseri, sağlık sisteminde yapılan iyileştirmeler ile önlenebilir ve kontrol altına alınabilir. Tarama, tedavi ve farkındalık çalışmaları sayesinde yüzbinlerce vaka önlenebilir.