Kanser deyince çoğu zaman akla ilk olarak tedavi yöntemleri geliyor. Oysa uzmanlara göre kanserle mücadelenin en etkili yollarından biri, hastalık ortaya çıkmadan önce başlayabilir.
Küçük yaşlarda belirlenen beslenme alışkanlıklarımız, kanserle mücadelede sandığımızdan çok daha etkili. Çünkü çocukluktan itibaren nasıl beslendiğimiz yalnızca bugünü değil, yıllar sonra karşılaşabileceğimiz sağlık sorunlarını da belirliyor.
Peki her gün sağlıksız seçeneklere yönlendirildiğimiz bir sistemin içinde yaşıyorsak, çocuklardan sağlıklı seçimler yapmasını beklemek ne kadar gerçekçi?
Kanseri önlemede ilk adım sağlıklı beslenme
Dünya Kanser Araştırmaları Fonu’na (WCRF) göre fazla kilolu olmak ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları, başta meme, bağırsak ve karaciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türüyle ilişkili. Obezite, özellikle düşük gelirli ülkelerde kanser riskini artıran en önemli faktörlerden biri.
Özellikle çocukluk döneminde kazanılan alışkanlıklar, yetişkinlikte oluşabilecek sağlık risklerinde belirliyici.
Bireysel mücadele tek başına yeterli değil
Beslenme alışkanlıkları ilk olarak evde gelişse de çocukların sağlıklı beslenmesi, yalnızca ebeveynlerin sağlıklı sofralar hazırlamasına bağlı değil.
Çocukların maruz kaldığı reklamlar, okul kantinleri ve gıda politikaları, beslenme alışkanlıklarımızın şekillenmesinde doğrudan ilgili. Bu nedenle kanserle mücadelede bireysel farkındalık kadar kamusal önleme politikaları da hayati.
Dünya Sağlık Örgütü, çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirebilmesi için gıdaların agresif pazarlanmasının sınırlandırılması gerektiğini açıkça belirtiyor ve hükümetlerin kapsamlı, zorunlu reklam kısıtlamaları geliştirmesini öneriyor. Buna; çizgi film karakterleriyle yapılan reklamların sınırlandırılması, ürünlerin oyuncaklarla pazarlanmasının önüne geçilmesi, çocuklara seslenen müzikli reklamlar ve ünlülerin kullanıldığı kampanyaların kısıtlanması gibi uygulamalar dahil.
Bunun için adım atan bazı ülkeler var.
İngiltere fast food reklamlarını kısıtladı
İngiltere, 5 Ocak 2026’dan itibaren yüksek yağ, tuz ve şeker içeren yiyeceklerin reklamlarına kapsamlı sınırlamalar getirdi. Yeni düzenlemeye göre bu ürünlerin televizyon ve çevrimiçi platformlarda saat 21.00’den önce reklamı yapılamayacak. Ücretli sosyal medya reklamları da yasak kapsamında. Hükümet bu adımı özellikle çocukların ve gençlerin sağlıksız gıdalara maruz kalmasını sınırlamak için attı.
Benzer reklam kısıtlamaları İrlanda ve Kanada’da da uygulanıyor.
Dünya Kanser Araştırmaları Fonu’na (WCRF) göre reklam yasağı önemli ama tek başına çözüm değil. Çocukların ne yediğini belirleyen yalnızca reklamlar değil; okul kantinleri, market rafları ve sağlıklı gıdaya erişim koşulları da bu tablonun parçası. Bu nedenle kalıcı bir değişim için birden fazla alanda birlikte hareket etmek gerekiyor.
Meksika ve İspanya okul kantinlerine sınırlamalar getirdi
Meksika, dünyada çocukluk çağı obezite oranlarının en yüksek olduğu ülkelerden biri olarak kabul ediliyor. Çocukluk çağı obezitesiyle mücadele için hükümetin attığı adımlar arasında, okul kantinlerinde satılan gıdaları kısıtlamak var. 2025’te kabul edilen yeni yasaya göre çok fazla şeker, tuz, yağ içeren yüksek kalorili yiyecek ve içecekler artık okul kantinlerinde satılmıyor. Uzmanlar bu yasanın denetiminin zor olabileceğine dikkati çekse de uzun vadede fayda sağlayacağı görüşünde.
Benzer şekilde İspanya okullardaki yiyecekler için bazı kurallar getirdi. Düzenlemeye göre hem okul kantinlerinde hem de yemekhanelerde şekerli içecekler, kızartılmış ürünler ve yüksek yağ ile tuz içeren gıdalar sınırlandırıldı. Menülerin daha fazla meyve, sebze ve taze gıdadan oluşması zorunlu hale getirildi. Yeni uygulama hem devlet hem de özel tüm ilk ve orta dereceli okulları kapsıyor.
Şili çocukları hedef alan gıda ambalajlarını denetliyor
Şili yüksek şeker, yağ, tuz gibi zararlı besin değerleri aşan ürünlerin çocuklara yönelik pazarlanmasını yasakladı. Bu yasak yalnızca reklamlarla sınırlı değil; aynı zamanda ürünlerin ambalajlarında çocukları cezbeden çizgi film karakterleri, ünlüler, oyuncak promosyonları ve benzeri pazarlama unsurlarının kullanılmamasını da kapsıyor.
Bunun yanında şeker, tuz veya doymuş yağ oranı yüksek ürünlerin ambalajına siyah uyarı etiketleri de yerleştiriliyor.
Bu tür kısıtlamalar, çocukların “çekici” pazarlama taktikleriyle yönlendirilmesini engellemek için önemli. Etiketleme ve pazarlama kısıtlamalarının birlikte yürütülmesi, çocukların gıda tercihlerini şekillendiren ortamı doğrudan değiştirmeyi hedefliyor.
Kısacası sağlıklı seçimlerin kolay ve lezzetli, sağlıksız olanların ise daha az cazip olduğu bir ortam yaratmadan çocuklardan doğru tercihler yapmasını beklemek gerçekçi değil. Yani mesele çocuklara sadece “sağlıklı beslen” demek değil; çocukların gerçekten sağlıklı seçeneklere ulaşabildiği bir çevre yaratmak.
Belki de asıl soru şu: Gelecekte kanseri tedavi etmeye mi daha çok yatırım yapacağız, yoksa daha az insanın kansere yakalanacağı bir dünyayı mı kuracağız?
Öyküm Hüma Keskin 
