Kanser tedavisinde ilk adım: Biyopsiden korkmalı mıyız?

“Bıçak değerse, kanser yayılırmış.”

Bu cümleyi ilk kez küçükken, bir komşumuz hastalandığında duymuştum. Kanserden şüphelenen doktor, biyopsi önermiş. Mutfakta konuşulurken hayal meyal hatırlıyorum, biri “ama o tümöre dokunmak iyi değilmiş” dedi. Akıllarda tek bir soru vardı: Ya biyopsi tümörü yayarsa?

Yıllar geçti, kulaktan kulağa yayılan şüpheli iddialar, sosyal medya paylaşımlarıyla iyice yaygınlaştı; korkuyu körükledi.

Konu sevdiklerimiz ya da kendi sağlığımızsa, içimize düşen endişe çok daha derin olabiliyor. Gelin bu kaygıyı, bilimsel gerçeklerle ele alalım. Biyopsi kanseri yayabilir mi?

Biyopsi neden yapılır?

Biyopsi, vücuttaki bir kitleden küçük bir örnek alınarak laboratuvarda incelenmesini sağlayan tıbbi bir yöntem. 

Doktorlar, tümörün yapısını anlamak için bu örneğe ihtiyaç duyuyor. Bu sayede kitlenin iyi huylu mu yoksa kanserli mi olduğu netleşiyor. Hatta İngiltere Kanser Araştırmaları Derneği’ne göre biyopsi, tümörün kanserli olup olmadığından emin olmanın tek kesin yolu. 

Örnek alınacak doku veya organa bağlı olarak farklı biyopsi teknikleri uygulanabilir. Doktorunuz, vücudunuzdaki şüpheli bölgenin konumuna göre hangi biyopsi türünün en güvenli ve uygun olduğuna karar verecektir.

Hayır, biyopsi kanseri yaymaz

Teknik olarak bakıldığında, biyopsi sırasında kanser hücrelerinin yayılması mümkün olabilir. Buna, “tümör yayılması” – ya da tıbbi adıyla needle tract seeding – deniyor. Biyopsi yapılırken iğne, tümörün içine girip çıkarken bazı hücrelerin yerinden kopması ve iğnenin geçtiği hat boyunca yayılması anlamına geliyor.

Ama hemen söyleyelim: Böyle bir ihtimal olması, bir kesinlik doğurmuyor. Çünkü bu durum son derece nadir görülüyor; riskli bir durum söz konusu değil. Bilimsel çalışmalar da bunu açıkça gösteriyor:

• 2008’de yapılan bir derleme, karaciğer kanseri biyopsilerinde hücre yayılmasının yüzde 2,7 oranında görüldüğünü raporladı.
• 2015’teki başka bir analiz, farklı kanser türleri incelendiğinde yayılma oranının yüzde 1’in altında olduğunu ortaya koydu.
• 2019’da yapılan bir çalışmada, mesane kanseri olan 42 hasta 28 ay boyunca takip edildi ve biyopsi sonrasında hiçbirinde tümör yayılması görülmedi.
• 2024 tarihli daha güncel bir derleme, meme kanserinde iğne biyopsisinin ne hastalığın tekrar etmesine, ne vücuda yayılmasına, ne de hastanın yaşam süresine anlamlı bir etkisi olmadığını buldu.
• 2015’te Mayo Clinic araştırmacılarının yürüttüğü bir araştırmaya göre, biyopsi yaptırmak kanser tedavisinde daha iyi sonuçlar ve daha uzun yaşam süresi elde edilmesini sağlıyor. Bunun nedeni, biyopsi sayesinde kesin teşhis konulması ve bu sayede kanser türüne göre tedavi yöntemlerinin belirlenebilmesi.

2015 yılında yapılan çalışmanın baş araştırmacısı ve gastroenterolog Dr. Michael Wallace, doğru tedavinin belirlenmesi için biyopsinin önemini vurgulayarak şunları söylemişti: 

“Bu çalışma, hem doktorların hem de hastaların biyopsinin son derece güvenli olduğu konusunda içlerini rahatlatmaları gerektiğini gösteriyor. ABD’de her yıl milyonlarca kanser biyopsisi yapıyoruz, ancak bir veya iki vaka, biyopsilerin kanseri yaydığına dair yaygın bir efsaneye yol açtı.”

Risk faktörleri: Kanama, enfeksiyon ve ağrı

Biyopsinin en sık karşılaşılan riskleri arasında kanama, enfeksiyon ve ağrı yer alıyor. Riskler arasında, kanser hücrelerini yayması yer almıyor. Çünkü bunun bir risk faktörü olduğunu gösteren ve hastalığın gidişatını etkilediğine dair bir kanıt yok. 

Tersine, doğru tanı sayesinde kişiye özel bir tedavi planı yapılabiliyor. Yani biyopsi, bir nevi, kanser tedavisinin de ilk adımı.

Yalnış bilgi, doğru tedaviyi geciktirebilir

Sosyal medyadaki asılsız iddialar, gerekli tedavileri geciktirebilir ve tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Bu iddialar, çoğu zaman kişisel deneyimlere ya da eksik bilgilerle yapılmış çıkarımlara dayanıyor. 

Bu gibi yanlış iddialar insanları tıbbi destek almaktan alıkoyabiliyor. Biyopsi gibi basit ama çok önemli bir adım ertelendiğinde, doğru tanı konması gecikebilir. Bu da hem sağlık açısından büyük riskler yaratıyor hem de kişiyi psikolojik ve maddi olarak yıpratıyor.

Sevdiklerimizin ve bizim sağlığımız söz konusu olduğunda, aklımızda birçok şüphenin yer etmesi normal. Ama bu tür iddialar, kaygılarımızı suistimal ediyor. Bilimsel verilerle desteklenmeyen içeriklere temkinli yaklaşmak, kendimiz ve sevdiklerimiz için en sağlıklı adım.

Aklınıza takılan kanserle ilgili tüm iddialar için buradayız.