Kanser tedavisinde tıbbi kenevir, kemoterapinin yerini alabilir mi?

“Kemoterapinin işe yaramadığını biliyordum…”

Bu sözler, onkolog olduğunu öne süren bir kişiye ait. İddiaya göre Dilek İnan kemik iliği kanseri olmuş ve doktorlar ona sekiz ay ömür biçmişti. Fakat o, söylenene göre kemoterapi yerine kenevir tedavisiyle kanseri yenmişti…

Umutlanmamak elde değil. Üstelik bunu söyleyen doktor olduğunu iddia edince, sözleri ister istemez çok daha kıymetli hale geliyor.

Peki Dilek İnan kim ve kanser tedavisinde tıbbi kenevir kullanımıyla ilgili bilimsel gerçeklik ne?

Kanser tedavisinde tıbbi kenevirin etkisi kanıtlanmış değil

Videonun en çarpıcı kısmı belki de Dilek İnan’ın “Kenevir tedavisiyle dört ay içinde tüm kanseri vücudumdan atıp kurtuldum…” ifadesi.

Tıbbi kenevirin gerçekten kanseri tedavi edip etmediğini görmek için bilimsel çalışmalara odaklanmak gerek. Bilmeniz gereken en önemli şey, şu anda tıbbi kenevirin kanseri tedavi etmek için kullanılabileceğine dair bilimsel bir kanıt bulunmadığı.

Kanser tedavisinde tıbbi kenevirin kullanılmasıyla ilgili bildiklerimiz:

• Kanser ve kenevirle ilgili bazı araştırmalar duymuş olabilirsiniz. Araştırmaların çoğu, tıbbi kenevirin bazı kanser belirtilerini veya kemoterapinin bulantı, ağrı gibi yan etkilerini azaltma ihtimali üzerine odaklanıyor. Ancak bu araştırmaların sonuçları kesin değil, klinik araştırmalar devam ediyor.
• Tıbbi kenevirle ilgili bir diğer nokta doğrudan kanser hücreleri üzerindeki etkisini inceleyen çalışmaların çoğu, kanser hastalarını içeren büyük klinik denemelerden ziyade, küçük ölçekli ve laboratuvar ortamında yapılan deneyler. Bazı deneylerde, kanser tedavisindeki potansiyeli gözlemlenmiş olsa da, bu insanlarda kanseri tedavi ettiğini kanıtlamaz. Klinik denemeler bu ön bulguları doğrulamadığı sürece kanser tedavisi olarak kabul edilmez.
• Amerikan Klinik Onkoloji Derneği‘ne göre çalışmalar, kenevirin kanser hücrelerinin büyümesini durdurabileceğini veya yavaşlatabileceğini göstermiyor. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği’ndeki uzmanlar, kenevirin klinik bir denemede incelenmediği sürece kanser tedavisi olarak kullanılmaması gerektiğini belirtiyor.
• Ayrıca yapılan çalışmalar tıbbi kenevirin, bazı kanser ilaçları ile etkileşime girebildiğini ve vücudun dengesini bozabildiğini gösteriyor.

Kenevirin faydasının kanıtlanmamasının yanı sıra, riskleri de bulunuyor. Her bitkisel tedavide olabileceği gibi, kenevirin de bazı yan etkilere yol açabileceği öngörülüyor. Çünkü “doğal” olduğu düşünülen ve bu şekilde pazarlanan  düşünülen her ürün zararsız değil. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) gibi sağlık otoriteleri, kenevirin kanseri tedavi ettiğine dair klinik kanıt bulunmadığını ifade ediyor. CDC’ye göre kanseri tedavi etmek için yalnızca tıbbi kenevire güvenmek ciddi sağlık sonuçlarına yol açabilir. Bu yüzden tıbbi kenevir kullanımının güvenli bir seçenek olup olmadığı ve ne gibi sonuçlarla karşılaşabileceği konusunda uzman bir doktora danışmak en iyisi.

Kemoterapi etkinliği kanıtlanmış bir tedavi

Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya tümörün büyümesini durdurmak için kullanılan en yaygın yöntemlerinden biri. Kemoterapi, birçok kanser türünde etkili. Özellikle başarılı olduğu kanser türleri arasında ise hodgkin lenfoma ve testis kanseri bulunuyor.

Tek bir kanser türü olmadığı gibi bu kanser türleri için tek tip bir tedavi de yok; kemoterapi, tedavi yöntemlerinden yalnızca biri. Doktorlar kanserin türüne, evresine, yayılma durumuna ya da hastanın genel sağlık durumuna bakarak hasta için en doğru tedavi yöntemine karar veriyor, yani tedaviler her bir kişiye özel olarak planlanıyor. Tedavi süreci ise hemşire, farmakoloji uzmanları, teknisyenler gibi farklı sağlık profesyonelleri tarafından işbirliği içerisinde yürütülüyor.

Kemoterapi bazı kanserlerde ana tedavi olarak planlanırken, bazılarında ameliyat veya immünoterapiyle birlikte uygulanabiliyor; bazı durumlarda ise hiç tercih edilmiyor. Örneğin, meme veya bağırsak kanseri olan birçok kişiye ameliyattan sonra kanserin tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olması için kemoterapi öneriliyor.

Bu yüzden “işe yaramaz” ya da “kesin çözüm” gibi toptancı yargılar, bilimsel gerçeklikten çok uzak. Bu tarz ifadeler, tedaviden gerçekten fayda görebilecek hastaların umudunu kırabilir ve onları doktorların önerdiği uygun tedavilerden uzaklaştırabilir.

Dilek İnan onkoloji uzmanı ya da profesör değil

Esasında buradaki risk sadece tıbbi kenevirin kanıtlanmış bir tedavi olmaması değil; sosyal medyada kendini bir şekilde görünür kılabilen kişilerin, geniş kitlelere iddialı sağlık tavsiyesi vermesi. Peki bu insanlar kim ve onlara neden güveniyoruz? 

Videoda kemoterapi yerine kenevir tedavisi öneren Dilek İnan’ın profesör unvanına sahip bir onkoloji uzmanı olduğu, Türkiye ve Almanya’da ​​kanser tedavisiyle ilgili bilimsel çalışmalar yürüttüğü iddia ediliyor. Gel gelelim, açık kaynaklardan elde edilebilen bilgilere göre Dilek İnan kanser tedavisiyle ilgili kitlelere tavsiye verebilecek gerekli donanımdan çok uzak.

• Akademik kariyeri çelişkili
  
  En kapsayıcı sağlık yayınlarından biri olan PubMed’de “Dilek İnan” ismiyle onkoloji, kanser veya kemoterapi alanında herhangi bir yayın bulunmuyor. Oysaki, hem Türkiye’de hem de Almanya’da profesörlük unvanı alabilmek için ilgili alanda hakemli dergilerde yayın yapmış olmak zorunlu. Doktor Takvimi adlı sitede, Dr. Dilek İnan onkolog veya profesör olarak değil, pratisyen hekim olarak kayıtlı. İnan’ın sahip olduğu akupunktur, homeopati, kupa uygulaması gibi sertifikalar, tıbbi onkoloji uzmanlığından ziyade tamamlayıcı tıp yönelimine işaret ediyor.
  
  Bazı kaynaklarda, Dilek İnan’ın profesör unvanına atıf olarak İzmir Demokrasi Üniversitesi’ndeki kadrosundan bahsedilse de bu, isim benzerliğinden ibaret. Çünkü İzmir Demokrasi Üniversitesi’ndeki Dilek İnan tıp fakültesinde değil, İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünde öğretim üyesi. 
  

• Osteopatik tıp doktorluğu onkoloji uzmanlığı getirmiyor
  
  Dilek İnan, Instagram profilinde kendisini “osteopatik tıp doktoru” olarak tanıtıyor. Bunun için, osteopatik tıp okulundan mezun olması gerekiyor. Osteopati, sağlık sorunlarının önlenmesi ve tedavisinde kas-iskelet sisteminin rolüne vurgu yapıyor. Osteopatik tıp doktorları, birinci basamak sağlık hizmetlerinde, pediatri, kadın hastalıkları, psikiyatri ya da geriatri gibi alanlarda görev alabiliyorlar.
  
  Bu diploma, ABD gibi ülkelerdeki özel osteopatik tıp fakültelerinden alınabiliyor. Türkiye’de ise osteopatik eğitimi odağına alan tıp fakülteleri yok. Osteopati, tamamlayıcı sağlık uygulaması olarak kabul ediliyor; tıp doktorları ve fizyoterapistler ek eğitim alarak osteopatik uygulama yapabiliyorlar. Dilek İnan’ın böyle bir sertifika ya da diplomaya sahip olup olmadığını bilmemekle beraber, osteopatik tıp fakültesinden mezun olmanın doğrudan onkoloji uzmanlığı getirmediğini de eklemek gerek.
  
  Yazı yayına alındıktan sonra Bursa Tabipler Odası’nın Berlin ve Baden-Württemberg tabip odaları ile yaptığı resmi yazışmalar neticesinde, İnan’ın akademik ve tıbbi geçmişine dair sunduğu evrakların usulsüz düzenlenmiş sahte belgeler olduğu kesinleşti. Bursa Tabip Odası (BTO), Alman makamlarından gelen mesajları paylaşarak olayın hukuki boyut kazandığını duyurdu.
  
• Konuşma, tıp konferansında değil endüstriyel bir kongrede yapılmış
  Öte yandan Dilek İnan, bu konuşmayı Bursa Uludağ Üniversitesi Özel Harekat Polis Memuru İlyas Kaygusuz Salonu’nda II. Uluslararası Multidisipliner Çevre ve Kenevir Kongresi’nde yapıyor. Türkiye’nin köklü üniversitelerinin birinde yapılmış olmasına rağmen bu konuşma bir onkoloji veya tıp kongresinde değil, kenevir endüstrisi odaklı bir etkinlikte gerçekleştiriliyor. Yani uzmanlık kongresi olmayan bir etkinlikteki konuşma, bilimsel bir gerçekmiş gibi sunuluyor.

Dilek İnan, hakkındaki iddialara yönelik açıklama yapmayacağını Instagram hesabından duyurdu. Yazı yayına alındıktan sonra Dilek İnan, Cancer Disinformation’a yanıt verdi. Eğitim geçmişi ve akademik kariyeriyle ilgili soru sorduğumuz İnan, diploma ve sağlık durumuna ilişkin belgeleri yetkili kurumlara ilettiğini, bu nedenle basınla diploma paylaşmayacağını ve açıklama yapmayacağını söyledi.

Karar Gazetesi’nden Büşra Cebeci’nin haberine göre Dilek İnan, kendisine ulaşan hastalara tedavi sürecinde seans başına 50 bin TL ücret aldığını yazdı. İnan, “kapıda ödemeli teslimat” ile kenevir yağı temin edebileceği söyledi. Yağın ücreti ise 500 Euro. Tedavide kullanılan tüm serum, vitamin ve takviyelerin Almanya’dan getirildiğini iddia eden İnan, Türkiye’de kullanılan bazı standart tedavilerin ise “zarar verdiğini” savundu.

Sahte uzmanlıklar gerçek sorunlar yaratıyor

Sosyal medyada kişilerin sahiplendiği gerçek olmayan uzmanlık unvanları, sahte bir güvenilirlik hissi doğuruyor. Uzmanlık konferansı olmayan bir etkinlikteki konuşma, bilimsel bir gerçekmiş gibi sunuluyor. Ancak bu kadar hayati bir konuda tavsiye veren kişi ne bu konuda uzman ne de söyledikleri güvenilir değil.

Tehlike tam da burada başlıyor: Videoyu izleyip, gerçekte hiçbir etkisi olmayan bir tedavi umuduyla, doktorunun kendisi için belirlediği doğru tedaviyi reddeden hastalar olabilir. 

En güvenli yaklaşım, hastalığın seyrini takip eden doktorlar dışında hiç kimseden tavsiye almamaktan geçiyor.